Igor Mitoraj — Centurion II (1986)

Centurion I i Centurion II — co je odróżnia

Numeracja edycji Centuriona Mitoraja nie jest ściśle chronologiczna. Centurion II otrzymał numer edycji w 1986 roku; Centurion I pojawił się następnie w swojej małoformatowej wersji. Różnica jest kompozycyjna, a nie sekwencyjna. Centurion II prezentuje głowę w bardziej frontalnej orientacji, pozioma opaska zakrywająca umieszczona wyżej na czole — eksponuje to górne czoło i nadaje twarzy bardziej konfrontacyjną, skierowaną ku górze jakość. Centurion I jest bardziej wyraźnie profilowy: głowa obraca się nieznacznie w bok, opaska opada niżej przez oczodoły, a ogólny efekt jest bardziej introspekcyjny.

W dużych monumentalnych edycjach różnica jest jeszcze bardziej widoczna. Pełnowymiarowy Centurion I zainstalowany w Canary Wharf w Londynie ma około dwóch metrów wysokości. Monumentalny Centurion II, odlany do publicznego umieszczenia w Bambergu i innych miejscach, jest bardziej kompletną figurą. To, co łączy obie edycje, to centralny pomysł formalny hełmu centuriona: w ujęciu Mitoraja hełm jest w dużej mierze nienaruszony, ale twarz, którą hełm istnieje aby chronić, jest nieobecna, sfragmentowana lub przecięta poziomą opaską. Ochrona przeżyła swój cel. Ta logika — że prace pancerne Mitoraja zawsze dotyczą tego, przed czym zbroja chroni — przebiega przez całą serię, od małoformatowego Centurion II po monumentalne torsy Corazza.

Historia wystaw i instalacji

Seria Centuriona zyskała szeroką uwagę dzięki przełomowej wystawie Mitoraja w 1985 roku w Castel Sant'Angelo w Rzymie — jednej z najważniejszych prezentacji solowych w jego karierze, zorganizowanej wewnątrz hadrianowego mauzoleum, które przez wieki służyło jako forteca, papieska rezydencja i więzienie. Zestawienie nie było przypadkowe. Od tego momentu dzieła Centurion stały się centralne dla jego programu wystawienniczego.

W Pietrasancie — toskańskim miasteczku, gdzie Mitoraj miał swoje studio od połowy lat 80. — brązy Centurion pojawiały się regularnie w prezentacjach galerii. Founderies Pietrasanty, przede wszystkim Fonderia Mariani i Del Chiaro, produkowały autoryzowane edycje. Szczególnie nasycona jest relacja między serią Centurion a instalacjami pompejańskimi z 2011 roku — kiedy opancerzone figury zostały umieszczone wśród ruin, przekształcając dzieło kolekcjonerskie w większy argument: oto brązowi żołnierze stojący w ruinach cywilizacji, która ich stworzyła.

Rynek kolekcjonerski — skala, patyna i proweniencja

Małoformatowy Centurion II (1986, edycja 1500 + 30 HC) o wymiarach ok. 18,5 cm jest najpowszechniej spotykanym dziełem Centuriona na rynku kolekcjonerskim. Istnieje większa edycja biurkowa ok. 35–40 cm — te są rzadziej spotykane na aukcjach i osiągają znacznie wyższe ceny. Trzy udokumentowane warianty patyny dla małego Centuriona II to: standardowa ciemna brązowo-czarna, stanowiąca zdecydowaną większość z edycji 1500; verde/zielony tlenek, mniej powszechny i nieco bardziej poszukiwany przez kolekcjonerów; oraz pozłacane wykończenie, spotykane na niewielkiej liczbie edycji galerii.

Porównując Centurion II z innymi dziełami na rynku małoformatowym Mitoraja, zajmuje on podobny poziom jak małe edycje Tindaro Screpolato i mniejsze brązy Eros Bendato. Egzemplarze z certyfikatem Atelier Mitoraj, oryginalną dokumentacją odlewni z Pietrasanty i oryginalnym pudełkiem prezentacyjnym reprezentują najmocniejszy koniec rynku. Duża edycja 1500 egzemplarzy sprawia, że prawdziwe przykłady są regularnie dostępne, ale kupujący powinni być czujni na możliwość słabej jakości odlewów kopiujących.

Kontekst artystyczny — dzieła pancerne

Centurion II należy do spójnej rodziny dzieł, w których Mitoraj bierze rzymski strój wojskowy jako swój temat, a następnie systematycznie usuwa lub uszkadza ciało, które ten strój istnieje aby chronić. Corazza Media jest najbardziej bezpośrednio powiązana: tam gdzie Centurion adresuje głowę i hełm, Corazza adresuje klatkę piersiową i napierśnik — lorica musculata rzymskiej zbroi generalskiej, zachowana jako brązowy odcisk ciała, które zostało usunięte. Dwa dzieła tworzą rodzaj rozproszonej klasycznej figury: hełm tu, napierśnik tam, ciało które kiedyś wypełniało oboje — nieobecne w każdym.

Angelo Fasciato — obandażowany anioł — rozciąga logikę w inny rejestr. Tam gdzie Centurion i Corazza używają zewnętrznej zbroi wojskowej jako mechanizmu ukrywającego, Angelo Fasciato używa bandaży i owijania — słownictwa medycznego i pogrzebowego zamiast wojskowego. Wszystkie trzy dzieła dzielą fundamentalny temat: ochronna lub definiująca zewnętrzna forma przeżyła; to, co chroniła lub definiowała, nie przeżyło. Mitoraj był otwarty na temat swojej relacji z rzymską antykiem jako źródłem zarówno formy, jak i treści.

O Tej Kolekcji

Ta strona dokumentuje poszukiwania prywatnego kolekcjonera dzieł Igora Mitoraja (1944–2014) — polsko-francuskiego rzeźbiarza słynącego z fragmentarycznych postaci klasycznych w brązie i marmurze. Mitoraj studiował w Krakowie pod kierunkiem Tadeusza Kantora, kształcił się w Paryżu na École nationale supérieure des beaux-arts i w 1983 r. otworzył stałą pracownię w Pietrasancie w Toskanii. Jego dzieła znajdują się w kolekcjach publicznych w całej Europie i obu Amerykach. Rekord aukcyjny — 6,89 mln euro za monumentalny Tindaro Screpolato u Sotheby's w Paryżu w 2019 r. — plasuje go wśród najbardziej poszukiwanych europejskich rzeźbiarzy powojennych. Jeśli posiadają Państwo pracę Mitoraja, prosimy o kontakt.