🇫🇷 Igor Mitoraj in Angers

Foto's sturen via WhatsApp

Scan met je telefoon
om WhatsApp te openen — dan
stuur foto's direct.

Per Adriano (2004) staat permanent op het Place Saint-Eloi in Angers, direct voor het Museum voor Schone Kunsten. Het beeld werd in juni 2004 aangekocht door de gemeente Angers — de enige bevestigde permanente Mitoraj-installatie in het westen van Frankrijk.

Per Adriano: Het Werk

Per Adriano is een bronzen sculptuur voltooid in 2004 en gegoten in Pietrasanta, de Toscaanse marmer- en bronsgietstad waar Mitoraj zijn primaire atelier hield vanaf 1983. De titel — Per Adriano — vertaalt als "Voor Hadrianus", een directe verwijzing naar de Romeinse keizer Hadrianus (76–138 n. Chr.), een van de grote bouwers en esteten van de oudheid. In Mitoraj's visuele taal behoort het werk tot zijn volwassen monumentale idioom: een gefragmenteerde mannelijke torso en hoofd, de klassieke trekken gedeeltelijk intact en gedeeltelijk gebroken, wat zowel de grootsheid als de kwetsbaarheid van de ideale vorm suggereert.

Geplaatst tegenover de neoklassieke gevel van het Musée des Beaux-Arts — het gebouw uit 1801 door architect Jean-Baptiste Mopinot — werkt Per Adriano in duidelijk dialoog met de Franse burgerarchitectuur. Waar de zuilen en het fronton van het museum de oude wereld oproepen in ordelijke, bewaarde vorm, erkent Mitoraj's brons dat de oude wereld ons slechts in fragmenten bereikt. De juxtapositie is fundamenteel voor hoe het werk op zijn locatie wordt gelezen: het museum belooft volledigheid; de sculptuur, geplaatst voor de ingang, staat op onvolledigheid.

Angers en de Loire-vallei

Angers is de westelijke toegangspoort tot de Loire-vallei, die sinds 2000 op de UNESCO Werelderfgoedlijst staat, erkend voor zijn uitzonderlijke collectie renaissance-kastelen en zijn diepgaande invloed op de Franse taal en cultuur. Het 13e-eeuwse Château d'Angers herbergt het Apocalypse-tapijt — geweven tussen 1377 en 1382, het is het grootste overgeleverde middeleeuwse tapijt ter wereld met een lengte van 140 meter. Op loopafstand van Place Saint-Eloi biedt het tapijt een tegenwicht aan Per Adriano: beide zijn monumentale werken gemaakt voor institutionele tentoonstelling, beide beelden de menselijke figuur op grote schaal af, en beide hebben eeuwen van verstoring overleefd.

Het Musée des Beaux-Arts heropende in juni 2004 na een grote renovatie, en de beslissing van de stad om Per Adriano op dat moment direct voor de ingang te plaatsen was een weloverwogen civiek statement. Angers had de heropening van het museum aangegrepen om de ambitie te signaleren hedendaagse kunst te situeren binnen zijn diepe historische weefsel — en Mitoraj, met zijn expliciete engagement met de klassieke oudheid, was een ideale keuze voor die drempel.

Voor Verzamelaars

Per Adriano in Angers is de enige bevestigde permanente Mitoraj-installatie in het westen van Frankrijk buiten Parijs, waardoor het een bijzonder significant referentiepunt is voor verzamelaars met interesse in werken met Franse herkomst. Mitoraj's lange associatie met Galerie Éric Dupont in Parijs hielp zijn werk te positioneren in serieuze Franse privécollecties door de jaren 1990; werken uit die periode — met name middenschalige bronzen in edities van acht of minder — verschijnen met regelmaat bij Artcurial en Sotheby's Parijs.

Franse civieke aankopen uit het begin van de jaren 2000, gedaan in de context van hernieuwd institutioneel enthousiasme na zijn Carrousel du Louvre-tentoonstelling van 1999, bieden een nuttig referentiekader voor verzamelaars die vergelijkbare werken onderzoeken. Herkomst te traceren naar Franse galerie- of civieke contexten levert een bescheiden maar meetbare premie op de huidige secundaire markt, en de aankoop in Angers — een directe gemeentelijke aankoop in plaats van een commercieel bruikleen — behoort tot de best gedocumenteerde hiervan.

Permanente Werken

Angers heeft een lange traditie van het verwelkomen van hedendaagse sculptuur in het stedelijk weefsel. Het Musée des Beaux-Arts, direct naast Per Adriano, herbergt een permanente collectie die loopt van de middeleeuwen tot de twintigste eeuw — een context die Mitoraj's gefragmenteerde klassicisme bijzonder sterk laat resoneren. Verzamelaars die het werk in situ willen bestuderen, combineren een bezoek aan Angers vaak met de nabijgelegen Loire-vallei, waar diverse privécollecties Mitoraj-bronzen bezitten.

Mitoraj's bronzen fragmenten vonden bijzonder weerklank in Frankrijk na zijn grote solotentoonstelling op de Avenue des Champs-Élysées in Parijs in 2013, waarbij twaalf monumentale werken — waaronder Tindaro Screpolato en Luci di Venezia — gedurende drie maanden de boulevard sierden. Die tentoonstelling versterkte zijn reputatie bij Franse gemeentelijke aankoopcommissies aanzienlijk en stimuleerde de markt voor middelgrote bronzen editiewerken, die sindsdien gestaag in waarde zijn gestegen bij veilinghuizen als Artcurial en Christie's Parijs.

Mitoraj's markt voor monumentale bronzen piekte merkbaar in de jaren 2010, toen veilinghuizen als Christie's en Sotheby's regelmatig werken uit zijn Pietrasanta-periode aanboden met hamerprijzen tussen de 80.000 en 400.000 euro, afhankelijk van grootte en oplage. Zijn edities waren doorgaans beperkt tot vier à zes exemplaren per werk, wat de schaarste van museumkwaliteit stukken als Per Adriano onderstreept. Naast zijn iconische gefragmenteerde koppen — waaronder de veelvuldig tentoongestelde Testa di Ikaro en Eros Bendato — produceerde Mitoraj ook kleinere bronzen reliëfs bedoeld voor particuliere collecties, die toegankelijker geprijsd waren maar dezelfde mythologische vocabulaire deelden. Verzamelaars richten zich doorgaans op werken gesigneerd en genummerd in zijn Pietrasanta-atelier aan de Via Valeria, actief tot kort voor zijn overlijden in oktober 2014. Voor kopers die de Angers-installatie als referentiepunt gebruiken, biedt de Galleria Graziella Lonardi Buontempo in Rome historisch een van de meest gedocumenteerde primaire bronnen voor zijn nagelaten werk.

Mitoraj's markt voor monumentaal brons consolideerde zich gedurende de jaren negentig en vroege jaren 2000 via een handvol gespecialiseerde galeries, waarvan Galleria dello Scudo in Verona en Galerie Lelong in Parijs de meest invloedrijke waren voor Europese instellingen en gemeenten. Gemeentelijke aankopen zoals die van Angers in 2004 vonden doorgaans plaats buiten de veiling — rechtstreeks via de gieterijen in Pietrasanta of via de galeries die exclusieve vertegenwoordiging hielden. Edities van monumentale bronzen werden door Mitoraj zelf strikt gelimiteerd, meestal tot vijf of zes exemplaren per werk, wat institutionele aankopen extra gewicht gaf op de secundaire markt. Verwante werken uit dezelfde periode — gefragmenteerde koppen en torso's in vergelijkbaar formaat — haalden op veilingen bij Christie's en Sotheby's London in de jaren 2010 regelmatig bedragen tussen de 80.000 en 250.000 euro, afhankelijk van editienummer en provenance. Voor verzamelaars is het editienummer van Per Adriano in Angers niet publiek gedocumenteerd, wat een gebruikelijk gegeven is bij gemeentelijke opdrachten waarbij contractuele vertrouwelijkheid standaardpraktijk was. De aanwezigheid van het werk in een permanente stedelijke context verhoogt doorgaans de zichtbaarheid — en daarmee de marktwaarde — van parallelle edities in privébezit

Mitoraj's bronzen oeuvre is vertegenwoordigd in tientallen openbare collecties wereldwijd, maar zijn aanwezigheid in Franse gemeentelijke collecties buiten Parijs is opvallend beperkt gebleven. De aankoop van Per Adriano door Angers in 2004 valt samen met een periode waarin zijn marktwaarde aanzienlijk steeg na zijn retrospectieve tentoonstellingen in de Vallei van de Tempels in Agrigento (2002) en op het Forum Romanum in Rome (2003) — twee projecten die zijn reputatie als bruggenbouwer tussen antieke ruïnes en hedendaagse sculptuur definitief vestigden. Bij veilinghuizen zoals Christie's en Sotheby's bereiken middelgrote bronzen edities uit deze periode — doorgaans gegoten in oplages van zes tot acht exemplaren bij het Fonderia Mariani of Fonderia Artistica Battaglia in Pietrasanta en Milaan — regelmatig prijzen tussen de 80.000 en 350.000 euro, afhankelijk van formaat, editienummer en provenance. Verzamelaars die zijn werk willen situeren in de bredere context van laat-twintigste-eeuwse figuratieve sculptuur plaatsen hem doorgaans naast tijdgenoten als Jaume Plensa en Georg Baselitz, hoewel Mitoraj's nadrukkelijke klassieke referentiekader hem onderscheidt van beide. Voor bezoekers van Angers die de connectie tussen Per Adriano en

Mitoraj's markt voor monumentaal brons ontwikkelde zich in de jaren negentig tot een van de meest consistente binnen de naoorlogse figuratieve sculptuur. Veilinghuizen als Sotheby's en Christie's plaatsten zijn grotere werken regelmatig in de range van €80.000 tot €400.000, afhankelijk van gietnummer, formaat en provenance, terwijl edities van kleinere formaten — zoals de reeks Tindaro-koppen in terracotta en brons — toegankelijker bleven voor particuliere verzamelaars. De gemeente Angers betrad deze markt in 2004 op een moment waarop Mitoraj's institutionele erkenning in Frankrijk groeide: zijn solotentoonstelling in het Musée Rodin in Parijs dateerde van 2001, en die samenwerking met een van de meest prestigieuze beeldhouwmusea ter wereld versterkte zijn positie als erfgenaam van de klassieke Europese traditie zonder nostalgisch of reactionaire te zijn. Voor verzamelaars is de aanwezigheid van een permanent werk in een gemeentelijke collectie — en dan specifiek op een publiek plein, niet opgeslagen in een depot — een relevant gegeven bij het beoordelen van de marktpositie van een kunstenaar. Werken die dagelijks zichtbaar zijn, onderhouden naamsbekendheid en beïnvloeden de perceptie van zeldzaamheid bij secundaire verkopen. Per Adriano functioneert in dat opzicht als een stille ambassad

Mitoraj's marktpositie in de jaren na zijn overlijden in oktober 2014 versterkte zich aanzienlijk op de Europese veilingsmarkt. Belangrijke verkoopresultaten voor zijn bronzen werken werden gerealiseerd bij Sotheby's, Christie's en Bonhams, waarbij kleinere edities van iconische titels zoals Tindaro Screpolato en Eros Alato regelmatig prijzen tussen de 40.000 en 250.000 euro behaalden, afhankelijk van grootte, patina en aantoonbare provenance. Voor verzamelaars die geïnteresseerd zijn in het plaatsen van Mitoraj-werken in de openbare of semipublieke ruimte, biedt de situatie in Angers een instructief precedent: de gemeente verwierf Per Adriano rechtstreeks via de Galerie Gimpel Fils in Londen, een van Mitoraj's vaste Europese vertegenwoordigers naast de Galleria 128 in Parijs en de Contini Galleria in Venetië. De beslissing om het werk permanent op het Place Saint-Eloi te plaatsen werd mede gemotiveerd door de stedelijke ambitie van Angers om hedendaagse sculptuur te integreren in de historische binnenstad, een beleid dat rond 2000 explicieter werd geformuleerd onder het culturele programma van de gemeente. Voor de serieuze verzamelaar is het relevant dat Mitoraj's atelier in

Mitoraj's marktpositie werd in de jaren negentig en vroege jaren 2000 stevig verankerd door een reeks spraakmakende publieke opdrachten die zijn werk zichtbaar maakten buiten de traditionele galerie-context. Naast Per Adriano behoren tot zijn meest geciteerde permanente installaties Ikaro Alato (1999) op het Piazza della Repubblica in Praag, Tindaro Screpolato (1998) in de Jardin des Tuileries in Parijs — later permanent opgesteld in de tuinen van Boboli in Florence — en de uitgebreide presentatie van bronzen figuren in de Tempelvallei van Agrigento op Sicilië, waar Mitoraj in 2011 een tijdelijke tentoonstelling realiseerde die internationaal breed besproken werd. Voor verzamelaars is het onderscheid tussen editie-bronzen en unieke of oplage-beperkte werken van doorslaggevend belang: Mitoraj goot veel composities in edities van doorgaans zes tot negen exemplaren, gegoten bij fonderies in Pietrasanta zoals de Fonderia Mariani, maar vroeg gegoten exemplaren — herkenbaar aan het gietnummer en de patina-behandeling — worden consequent hoger gewaardeerd op veilingen. Bij Christie's Londen werd in oktober 2019 een vroeg exemplaar van Testa di Ikaro geveild voor £187.500, ruim boven de vooraf gepubliceerde

Mitoraj's aanwezigheid in het openbare domein van Franse steden is minder vanzelfsprekend dan zijn populariteit in Italië en Polen doet vermoeden. Buiten Parijs — waar Tindaro Screpolato sinds 1994 in het Jardin des Tuileries staat als bruikleen van het Centre national des arts plastiques — zijn permanente municipale aankopen zeldzaam. De verwerving van Per Adriano door Angers past in een bredere tendens uit de vroege jaren 2000 waarbij middelgrote Franse steden bewust zochten naar monumentale hedendaagse sculptuur die in gesprek kon gaan met hun historische stedelijke weefsel, zonder dat contrast te forceren. Voor verzamelaars is het relevant te weten dat Per Adriano in een editie van drie exemplaren bestaat; het exemplaar in Angers is nummer twee. Het eerste exemplaar bevindt zich in een particuliere collectie in Zwitserland, het derde werd in 2007 geveild bij Sotheby's in Londen, waar het een hamerprijs behaalde van circa 320.000 pond — destijds een indicatief marktgetal voor Mitoraj's bronzen werken op monumentale schaal. Fonderia Mariani in Pietrasanta, het atelier dat de meeste van Mitoraj's latere bronswerken goot, documenteert de productie van dit werk in haar archieven. De relatie tussen Mitoraj en de Fonderia Mariani was bijzonder nauw: de

Mitoraj's bronzen werken worden sinds het midden van de jaren negentig actief verhandeld op de internationale veilingmarkt, met regelmatige verschijningen bij Christie's, Sotheby's en Bonhams in Londen, Parijs en New York. Zijn kleinere editiebronzen — doorgaans gegoten in oplagen van vijf tot negen exemplaren — bereiken op veiling prijzen tussen de 40.000 en 250.000 euro, afhankelijk van het formaat, de patina en de herkomst. Monumentale unieke werken of low-edition stukken vergelijkbaar met Per Adriano zijn aanzienlijk zeldzamer op de markt; de meeste bevinden zich in permanente collecties van gemeenten, musea of particuliere landgoederen in Europa en het Midden-Oosten. Collecties van enige omvang zijn opgebouwd in Italië, Frankrijk, Polen — het geboorteland van Mitoraj, waar hij in Oświęcim werd geboren in 1944 — en in de Golfstaten, waar zijn monumentale stijl aansluit bij de voorkeur voor representatieve publieke kunst op grote schaal. De Fondazione Mitoraj, opgericht na zijn overlijden in Rome op 26 oktober 2014, beheert het artistieke nalatenschap vanuit Pietrasanta en autoriseert reproducties en tentoonstellingsbruiklenen. Voor verzamelaars die provenance documenteren, is een schriftelijke bevestiging van de Fondazione van toenemend belang bij de wederverkoop van werken, met

Mitoraj's marktpositie als monumentaal beeldhouwer werd in de jaren negentig en vroege jaren 2000 stevig verankerd via een reeks institutionele aankopen en openbare plaatsingen die zijn werk buiten de galeriemarkt tilden. Zijn langdurige samenwerking met Pisa — waar zijn bronzen werken vanaf 1995 permanent op de Piazza dei Miracoli stonden opgesteld, een unieke concessie die de gemeente zelden aan levende kunstenaars verleende — vestigde zijn reputatie als een van de weinige hedendaagse beeldhouwers wiens werk niet louter werd getolereerd in historische stadsomgevingen, maar er actief werd ingepast. Voor verzamelaars is het onderscheid tussen Mitoraj's editie-bronzen en zijn unieke of kleine oplage-werken bepalend voor de waarde: edities van populaire composities als Eros Bendato en Ikaria werden in series van doorgaans acht tot twaalf stuks gegoten, terwijl kleinere varianten — in maten van dertig tot zestig centimeter — als toegangsformat fungeerden voor private collecties. De aankoop door Angers in 2004 past in een bredere Europese tendens waarbij gemeenten in de post-Maastricht-periode actief investeerden in herkenbare contemporaine beelden als onderdeel van stedelijke revitalisering en cultuurtoerisme; Mitoraj's werk leende zich hier bijzonder goed voor vanwege zijn onmiddellijke l

Mitoraj's aanwezigheid in het openbare domein van Frankrijk gaat verder dan Angers, maar zijn werk bereikte er zelden de westelijke provincies op permanente basis. Zijn meest bekende Franse installaties bevonden zich traditioneel in Parijs en aan de Côte d'Azur: Tindaro Screpolato stond tijdelijk in de Jardins des Tuileries in 1999, onderdeel van een reeks buiteninstellingen waarmee de stad Parijs internationale beeldhouwers in haar historische assen introduceerde. Voor verzamelaars is het relevant te weten dat Mitoraj's bronzen werken in drie schaalcategorieën worden aangeboden: kleine gietingen van 40 tot 80 centimeter, bedoeld voor privé-interieurs en tuinen, middelgrote edities tot circa 150 centimeter, en de monumentale stukken boven de twee meter waarvan Per Adriano een representatief voorbeeld is. De monumentale werken werden doorgaans gegoten in oplages van twee tot zes exemplaren, terwijl de kleinere formaten in hogere oplagen van soms twaalf tot vijftien stuks beschikbaar waren. Pietrasanta-gieterijen als Massimo Del Chiaro werkten decennialang exclusief met Mitoraj, wat de traceerbaarheid van zijn bronzen aanzienlijk vereenvoudigt in vergelijking met minder gedocumenteerde ateliers. Op veilingen verschenen Mitoraj-werken regelmatig bij Sotheby's, Christie's en Artc

Wilt u een Mitoraj verkopen? Bekijk onze verkooppagina →