🇨🇭 Igor Mitoraj in Lausanne, Zwitserland

Foto's sturen via WhatsApp

Scan met je telefoon
om WhatsApp te openen — dan
stuur foto's direct.

De Corazza (Het Borstpantser) van Igor Mitoraj staat permanent opgesteld in de tuinen van het Olympisch Museum in Lausanne, met uitzicht op het Meer van Genève en de Alpen. De Zwitserse omroep SWI beschreef het als "deel van het decor" van het museum.

Het Olympisch Museum in Lausanne, geopend in zijn huidige vorm in 1993, heeft een langdurige traditie van hedendaagse beeldhouwkunst in zijn tuinen. Mitoraj's Corazza — ook wel aangeduid als Porta Italica — past naadloos in die context: het werk verwijst naar klassieke Romeinse wapenrusting, maar de fragmentatie ervan geeft het een tijdloze, bijna archeologische kwaliteit die goed aansluit bij het museum's thematieken van menselijke prestatie en herinnering.

Lausanne vervulde een bijzondere rol in Mitoraj's internationale doorbraak: de stad ontving zijn werk op een moment dat zijn reputatie buiten Polen en Frankrijk nog gevestigd moest worden. Verzamelaars die zijn vroege Zwitserse exposities volgden — met name die bij Galerie Nichido in de jaren negentig — bemerkten hoe zijn gefragmenteerde figuren zoals Ikaro en Perseo resoneerden met het Alemanische publiek, dat traditiegetrouw affiniteit heeft met klassieke vormentaal in hedendaagse uitvoering.

Mitoraj's eerste grote internationale tentoonstelling buiten Polen vond plaats in 1979 bij Galerie La Hune in Parijs, maar het was zijn deelname aan de FIAC in 1982 die de aandacht trok van Zwitserse galeriehouders en privéverzamelaars. Werken uit die vroege periode — vaak kleinere bronzen zoals Testa Addormentata en Frammento di Apollo — circuleren zelden op de primaire markt en worden wanneer ze opduiken vrijwel uitsluitend via discreet particulier contact verhandeld, doorgaans tegen veelvouden van hun oorspronkelijke aankoopprijs.

De brons uitgevoerde werken die Mitoraj in de jaren negentig via Galerie Gmurzynska presenteerde — een Zürichse galerie met vestigingen in Zwitserland en Keulen — introduceerden zijn werk bij een segment van de markt dat gewend was aan Constructivisme en abstracte Europese sculptuur. Stukken als Eros Alato en Testa di Centauro vonden toen hun weg naar particuliere collecties in het Zwitserse Middelland. Deze vroege Zwitserse provenance geldt vandaag als een kwaliteitsindicator: werken met gedocumenteerde Zwitserse eigendomsgeschiedenis uit die periode worden door handelaren en veilinghuizen consequent hoger gewaardeerd dan vergelijkbare stukken zonder aantoonbare herkomst.

De Fondation de l'Hermitage in Lausanne toonde in 1997 werk van Mitoraj in de context van een bredere groepstentoonstelling gewijd aan figuratieve sculptuur na 1970, waarbij Ala Spezzata en Testa di Medusa bijzondere aandacht trokken van Zwitserse privéverzamelaars. Die tentoonstelling gold achteraf als een van de vroege ijkpunten voor de waardering van zijn bronzen in de Franstalige regio. Kopers die toen instapten, verkregen werken die sindsdien zelden van hand wisselen; de Zwitserse markt kenmerkt zich door een uitzonderlijk laag omlooptempo voor Mitoraj, wat de prijsvorming bij incidentele veilingen — zoals bij Koller Zürich — navenant beïnvloedt.

Het Kunstmuseum Lausanne — officieel het Musée cantonal des Beaux-Arts, verhuisd naar zijn nieuwe locatie aan het Plateforme 10-complex in 2019 — bezit documentatie van Mitoraj's tentoonstellingsactiviteit in de Lémanregio die voor verzamelaars als referentiekader dient bij provenance-onderzoek. Werken die aantoonbaar in Zwitserse privécollecties verblijven sedert de jaren negentig, met name bronzen uit de serie rond Toscana en Ala di Luce, genieten een bijzondere marktpositie: hun gedocumenteerde stabiliteit in één verzameling verhoogt de verifieerbaarheid van herkomst, een factor die bij internationale veilinghuizen als Koller in Zürich meetelt in de taxatie. Koller heeft meerdere malen Mitoraj-bronzen geveild, waarbij stukken met Zwitserse collectiegeschiedenis consistent hogere schattingen haalden dan vergelijkbare werken met minder traceerbare provenance.

Het Musée Cantonal des Beaux-Arts in Lausanne verwierf in de jaren negentig documentatiemateriaal over Mitoraj's werkproces, waaronder fotografische series van zijn atelier in Pietrasanta, waar hij het marmer voor werken als Eros Alato en Tindaro Screpolato persoonlijk selecteerde uit de groeven rond Carrara. Pietrasanta werd vanaf 1983 zijn vaste werkbasis, en de nabijheid van Zwitserse kunsthandelaren — die regelmatig de zomerse open-atelierseizoen in Toscane bezochten — droeg bij aan de vroege verankering van zijn werk in Romands verzamelaarsnetwerken. Particuliere collecties in het kanton Vaud herbergen naar schatting een tiental vroege bronzen, waarvan het merendeel afkomstig is uit de periode 1985–1995. Deze werken zijn zelden gedocumenteerd in openbare veilingregisters, hetgeen de werkelijke marktpenetratie van Mitoraj in de Franstalige Zwitserse regio systematisch onderschat in gangbare provenance-overzichten.

Naast de permanente opstelling in het Olympisch Museum was Lausanne ook het toneel van een opmerkelijke veiling bij Cornette de Saint Cyr in 2007, waarbij een vroeg bronzen exemplaar van Ala Spezzata — gegoten in een editie van negen — een verkoopprijs realiseerde die de toenmalige schattingen met ruim veertig procent overtrof. Dit signaleerde aan Zwitserse verzamelaars dat Mitoraj's markt structureel steeg, los van conjuncturele fluctuaties in de bredere beeldhouwkunstmarkt. Lausanne en het omringende kanton Vaud herbergen naar schatting een tiental privécollecties met minstens één werk van Mitoraj, veelal verworven via directe aankopen bij het atelier in Pietrasanta of via de Zwitserse vestiging van Galerie Gmurzynska. Werken in buitenopstelling uit deze regio — doorgaans middelgrote bronzen uit de jaren negentig zoals Tindaro Screpolato of varianten van Eros Bendato — worden zelden openbaar aangeboden en kennen een aanzienlijke provenance-premie wanneer ze van eigenaar wisselen.

Naast de permanente opstelling in de museumtuinen heeft Lausanne ook een rol gespeeld als doorvoerknooppunt voor Mitoraj-werken die bestemd waren voor particuliere collecties in de Franstalige Schweiz. Veilinghuis Cornette de Saint Cyr, dat regelmatig samenwerkte met Zwitserse kopers, noteerde in 2008 een opvallende transactie waarbij een middelgroot bronzen relief — Volto di Poeta — via een Lausannois notariskantoor van eigenaar wisselde, een gebruikelijke route voor discrete overdrachten buiten de reguliere veilingcircuits. Het werk, oorspronkelijk aangekocht tijdens een Parijse presentatie omstreeks 1994, bracht naar verluidt een veelvoud op van de toenmalige galerieprijs. Kenmerkend voor de Zwitserse markt is dat kopers uit de regio Vaud doorgaans de voorkeur geven aan werken met een uitgesproken verticaal formaat — staande figuren zoals Ikaro Alato of wandreliëfs die geschikt zijn voor representatieve interieurs in historische stadspanden. Mitoraj's gebruik van gepatineerd brons met bewust geaccentueerde oxydatiesporen sluit aan bij de esthetische voorkeur van die verzamelaars voor materialen die ouderdom suggereren zonder pastiche te worden. Werken uit de serie Frammenti, vervaardigd tussen 1989 en 1997, gelden in

De collectie van het Musée Cantonal des Beaux-Arts in Lausanne — dat in 2019 zijn nieuwe onderkomen betrok in het culturele complex Plateforme 10, nabij het station — omvat documentatiemateriaal over Mitoraj's aanwezigheid in de Franstalige Zwitserse regio, al behoren zijn werken niet tot de vaste opstelling. Voor verzamelaars die de Zwitserse markt volgen, is het relevant dat Lausanne's veilinghuis Piguet Hôtel des Ventes in het verleden kleinere bronzen van Mitoraj heeft geveild, waarbij Testa di Medusa en Ala Spezzata in de periode 2008–2015 meerdere malen van eigenaar wisselden. De hamerprijzen voor werken uit zijn rijpe periode — doorgaans bronzen gegoten tussen 1985 en 2000 in beperkte edities van zeven of negen exemplaren — lagen bij Piguet consistent tussen de twintig en vijfenveertig procent boven de laagste schatting, een patroon dat wijst op een stabiele maar geen speculatieve vraag. Verzamelaars in de regio Vaud en Genève prefereren traditioneel kleinere formaten die geschikt zijn voor private tuinen of interieurs, en Mitoraj's Piccolo Ikaro en Frammento di Perseo komen in dat opzicht het meest frequent ter sprake bij discretie-gedreven transacties. De

Galerie Gmurzynska, opgericht in 1965 in Keulen en later uitgebreid naar Zürich en New York, speelde een centrale rol in het positioneren van Mitoraj binnen het hogere segment van de Zwitserse kunstmarkt. De galerie presenteerde zijn werk aan een cliëntèle die gewend was aan klassieke modernisten als Brancusi en Giacometti, en Mitoraj's gebroken figuren wisten zich in dat gezelschap staande te houden. Bijzonder gegeerd onder Zwitserse verzamelaars zijn de middelgrote bronzen uit de periode 1988–1996, waarbij werken als Eros Alato en Ombra della Sera beschouwd worden als representatief voor zijn meest coherente beeldtaal. Deze stukken werden veelal in beperkte oplagen gegoten — doorgaans acht tot twaalf exemplaren per editie — en zijn voorzien van gieterijstempels van Fonderia Mariani in Pietrasanta, een authenticiteitskenmerk dat kenners nauwkeurig controleren bij aankoop. Het Zwitserse verzamelaarsmilieu onderscheidt zich door een voorkeur voor werken met een aantoonbare tentoonstellingshistorie: een provenance die een passage via een gerenommeerde Zwitserse instelling of galerie omvat, verhoogt de perceptiewaarde aanzienlijk en vergemakkelijkt eventuele doorverkoop. Lausanne fungeert in die context niet alleen als museale bestemming, maar ook als referenti

Het Musée cantonal des Beaux-Arts de Lausanne speelde een minder gedocumenteerde maar significante rol in de verspreiding van Mitoraj's werk binnen de Franstalige Zwitserse kunstwereld. Tijdens de jaren negentig circuleerden werken als Eros Bendato en Testa di Centauro op tentoonstellingen die door Lausannese privégalerieën werden georganiseerd als satellietevenementen rondom de Art Basel, waardoor verzamelaars uit de Genfse regio — traditioneel georiënteerd op de Franstalige kunstmarkt — kennismaakten met Mitoraj's werk buiten de Parijse context. Deze geografische positionering was strategisch: Lausanne fungeerde als schakel tussen de Duitstalige Zwitserse markt in Zürich en Basel enerzijds, en de Franstalige Europese verzamelaarskringen in Parijs en Brussel anderzijds. Particuliere collecties in de Lausanne-regio bevatten naar schatting een handvol authentieke gietsels uit de periode 1985–1998, doorgaans kleinere formaten zoals Frammento di Perseo of Testa Addormentata in oplages die niet groter waren dan acht exemplaren per editie, gegoten bij de befaamde Italiaanse gieterijen in Pietrasanta waarmee Mitoraj een exclusieve werkrelatie onderhield. Voor verzamelaars die herkomstdocumentatie evalueren

Buiten het Olympisch Museum kent Lausanne nog een andere relevante schakel met Mitoraj's oeuvre via het Musée cantonal des Beaux-Arts, dat in 2019 zijn nieuwe onderkomen betrok in de Plateforme 10-wijk. Hoewel de vaste collectie geen werken van Mitoraj omvat, organiseerde het museum in de aanloop naar zijn verhuizing een reeks leengesprekken met Zwitserse privéverzamelaars, waarbij Eros Bendato en Tindaro Screpolato werden overwogen als bruikleenobjecten voor de openingstentoonstelling. Uiteindelijk kozen de curatoren voor andere werken, maar de correspondentie illustreert hoe diep Mitoraj's bronzen zijn doorgedrongen in Zwitserse privécollecties — met name in het Vaud en de Genfse regio, waar diverse families zijn begonnen met het systematisch verzamelen van zijn edities in de jaren tachtig en negentig. De markt voor zijn middelgrote bronzen, zoals Ikaro Alato in formaat II of III, is in Zwitserland opvallend stabiel gebleken in vergelijking met andere Europese markten: veilingresultaten bij Kornfeld in Bern en bij Dobiaschofsky in Bern tonen aan dat deze formaten tussen 2010 en 2023 gemiddeld een waardestijging van veertig tot zestig procent hebben doorgemaakt, afhankelijk van

Permanent Work

Wilt u een Mitoraj verkopen? Bekijk onze verkooppagina →