🇺🇸 Igor Mitoraj in Minneapolis, VS
om WhatsApp te openen — dan
stuur foto's direct.
Eros (1999) is een kolossaal bronzen beeld permanent opgesteld op het voorgazon van het Minneapolis Institute of Art. Het museum kocht het in 2015 via een inzamelingsactie van $1 miljoen voor het eeuwfeest.
Het Minneapolis Institute of Art bezit een van de weinige permanente Mitoraj-installaties in Noord-Amerika. De inzamelingsactie van 2015, waarbij donateurs als de Cargill Foundation bijdroegen, weerspiegelt een groeiende Amerikaanse institutionele belangstelling voor zijn werk — een trend die parallel loopt aan stijgende veilingprijzen voor middelgrote bronzen zoals Ikaro en Perseo, die op de secundaire markt regelmatig tussen de 150.000 en 400.000 euro opbrengen.
Mitoraj's verbinding met Amerika verdiepte zich in de jaren negentig door zijn deelname aan Art Chicago en verscheidene galerietentoonstellingen in New York, waarbij werken als Testa di Centauro en Lumière bij Amerikaanse verzamelaars in particuliere handen belandden. Veel van deze vroege Amerikaanse aanwinsten verschijnen zelden op de secundaire markt, wat de schaarste van zijn werk buiten Europa versterkt en de institutionele betekenis van de Minneapolis-acquisitie onderstreept.
De Minneapolis Institute of Art bewaart naast het buitenwerk ook documentatiemateriaal over de totstandkoming van VS Eros, waaronder correspondentie met Mitoraj's atelier in Pietrasanta. Voor verzamelaars biedt het museum op afspraak inzage in deze archieven, die inzicht geven in het gieterijproces bij de Italiaanse Fonderia Mariani — de gieterij waarmee Mitoraj decennialang samenwerkte en die de kwaliteitsstandaard voor zijn geautoriseerde edities bepaalde.
Eros bij het MIA
Het werk is 3,7 m lang, 2,1 m hoog en weegt 1.800 kg — waarmee het een van de grootste Mitoraj-bronzen is die permanent buiten Europa zijn opgesteld. Het ligt op het voorgazon van het Minneapolis Institute of Art op de hoek van 3rd Avenue South en 24th Street: het eerste wat bezoekers zien als ze de museumingang naderen. MIA-curator Jennifer Komar Olivarez beschreef het werk als Eros afbeeldend met "de blinddoek van zijn ogen gegleden — een hint dat hij iets van de onvermijdelijke tragedie van het leven heeft gezien". De gebarsten oppervlakken en afgegleden blinddoek zijn kenmerkend voor Mitoraj's productie uit de late jaren 1990, waarbij klassieke perfectie consequent wordt onderbroken door tekenen van beschadiging en tijd.
De gietdatum van 1999 plaatst Eros op het hoogtepunt van Mitoraj's internationale productie, toen zijn Pietrasanta-studio gelijktijdig grote werken voor Europese en Amerikaanse instellingen goot. Kleinere studioversies van Eros uit dezelfde periode verschijnen af en toe bij veilingen, en bieden verzamelaars een formeel vergelijkingspunt met de monumentale MIA-brons — maar op een schaal en prijsniveau dat ze binnen bereik brengt van privécollecties.
Het Minneapolis Institute of Art
Opgericht in 1915 bezit het Minneapolis Institute of Art meer dan 90.000 objecten over 5.000 jaar — een van de grootste encyclopedische collecties in de Verenigde Staten. Het gebouw zelf is een significant architectonisch werk: de neoklassieke structuur uit 1915 van McKim, Mead and White werd uitgebreid door Kenzo Tange in 1974 en opnieuw door Michael Graves in 2006, waardoor een architectonisch palimpsest ontstond dat Mitoraj's eigen interesse in hoe het oude en het moderne samenleven weerspiegelt.
De gemeenschapsinzamelingsactie van 2015 voor Eros was gericht op het eeuwfeestjaar van het MIA — $1 miljoen ingezameld door het publiek als geschenk van het museum aan zichzelf en aan Minneapolis. De actie was op zichzelf een cultureel evenement, dat de aandacht vestigde op Mitoraj's werk bij doelgroepen die het MIA voornamelijk als bewaarplaats van historische kunst kenden. Dat het eeuwfeestgeschenk een hedendaagse Europese brons was, in plaats van een Oude Meester of een Amerikaans werk, weerspiegelt de ambitie van het MIA om zich als een werkelijk internationaal instituut te positioneren.
Voor Verzamelaars
Het onderscheid tussen Eros en Eros Bendato is belangrijk voor verzamelaars die Mitoraj's catalogus bestuderen. Eros (zoals bij het MIA) is de volledige liggende figuur — horizontaal, massief, die het lichaam van de god afbeeldt met een afgegleden blinddoek. Eros Bendato (Gebonden Eros) is het monumentale holle hoofd geïnstalleerd in Rome, Kraków, Cannes en St. Louis. Beide behoren tot Mitoraj's uitgebreide verkenning van hetzelfde onderwerp, maar het zijn afzonderlijke werken met verschillende editiegeschiedenissen en gijerijdocumentatie.
Werken gegoten bij Fonderia Artistica Battaglia in Milaan — zoals de Eros van het MIA — hebben bijzonder gewicht onder serieuze verzamelaars. Battaglia, een van Italië's meest gerespecteerde bronsgieters, gaf Mitoraj's edities een consistentie van afwerking die ze onderscheidt van werken gegoten bij andere gijerijën. Veilingrecords van Christie's en Sotheby's New York tonen aanhoudende Amerikaanse verzamelaarsinteresse in middenschalige Mitoraj-bronzen, met Midwesterse kopers die bijzonder worden aangetrokken door werken die verband houden met de MIA-installatie en met de Tindaro Screpolato bij het Art Institute of Chicago.
De keuze voor Minneapolis als locatie van een permanente buiteninstallatie is geen toeval: de stad herbergt een van de meest actieve bronsverzamelaarsgemeenschappen van het Midwesten, mede dankzij het Walker Art Center en de sterke traditie van openbare beeldhouwkunst in de regio. Mitoraj's werk sluit inhoudelijk aan bij de collectiestrategie van het Minneapolis Institute of Art, dat zich expliciet richt op klassieke thematiek in een hedendaagse context. Naast VS Eros bevinden zich in de omgeving van Minneapolis enkele privécollecties met kleinere Mitoraj-bronzen uit de jaren tachtig, waaronder versies van Testa Addormentata en Angelo Caduto, aangeschaft via galeries als Richard Gray Gallery in Chicago, die Mitoraj in de jaren negentig actief vertegenwoordigde in de VS. Deze regionale aanwezigheid van zijn werk in particuliere handen draagt bij aan een lokale marktbasis die doorgaans stabiel blijft, zelfs wanneer het internationale veilingvolume fluctueert — een patroon dat ook zichtbaar is bij vergelijkbare Europese beeldhouwers met een sterk institutioneel anker in één regio.
De aankoop van VS Eros door het Minneapolis Institute of Art in 2015 vond plaats binnen een bredere context van hernieuwde Amerikaanse museale interesse in Europese figuratieve sculptuur uit de late twintigste eeuw. Curator Gabriel Ritter speelde een centrale rol in de fondsenwerving, waarbij naast de Cargill Foundation ook particuliere donateurs uit de Twin Cities bijdroegen. Het werk behoort tot een serie van drie verwante versies: naast het Minneapolis exemplaar bevinden zich vergelijkbare uitvoeringen in Parijs en in een privécollectie in Zwitserland, al verschilt de patinering per gieting. Voor verzamelaars is het relevant dat Mitoraj voor zijn grote liggende figuren doorgaans edities van maximaal drie exemplaren autoriseerde, wat de marktwaarde van dergelijke werken structureel ondersteunt. Het Minneapolis exemplaar is gegoten in 1999, het jaar dat Mitoraj ook aan de serie Tindaro Screpolato werkte — een reeks gefragmenteerde hoofden die later zijn bekendste herhaalbaar verkochte bronzen zouden worden. De geografische spreiding van Mitoraj's monumentale werken, van Pompeii tot Minneapolis, illustreert hoe zijn markt zich in de jaren negentig bewust internationaliseerde, mede gestuurd door galerie Lelong in Parijs en Marlborough Gallery in New York, beide actief in het plaatsen van zijn grotere edities bij institutionele afnemers.
De aanwezigheid van VS Eros in Minneapolis moet worden gezien in de bredere context van Mitoraj's strategische positionering op de Amerikaanse markt gedurende de jaren negentig. Zijn werk werd in die periode vertegenwoordigd door Marlborough Gallery in New York, een van de meest invloedrijke galerieën voor Europese beeldhouwers in Noord-Amerika, die zijn bronzen introduceerde bij een publiek van institutionele en particuliere verzamelaars met een voorkeur voor figuratief werk met klassieke referenties. Naast Minneapolis bezit ook het Milwaukee Art Museum documentatie over Mitoraj-werken die in de regio via private verkopen zijn verworven, al heeft die instelling nooit een permanente buiteninstallatie gerealiseerd. Op de Amerikaanse secundaire markt verschijnen Mitoraj-bronzen relatief zelden: Christie's New York veilde in 2018 een middelgroot exemplaar van Testa di Ikaro voor $210.000, een resultaat dat destijds gold als bevestiging van zijn stabiele waardering buiten de traditioneel sterkere Europese veilingcentra zoals Parijs en Milaan. Voor Amerikaanse verzamelaars die interesse hebben in zijn werk, is de Minneapolis-collectie daarmee niet alleen een cultureel ankerpunt maar ook een referentiepunt voor authenticatie: het MIA heeft de provenance van VS Eros volledig gedocumenteerd via directe communicatie met de Fonderia Mariani en Mitoraj's nalatenschap, beheerd door zijn naaste medewer
De aanwezigheid van VS Eros in Minneapolis past binnen een bredere geografische spreiding van Mitoraj's monumentale werk buiten zijn vaste Europese ankerpunten. Terwijl werken als Tindaro Screpolato in Milaan en Centauro op de Piazza della Repubblica in Florence zijn reputatie op het continent vestigden, kozen Noord-Amerikaanse instellingen pas laat voor permanente acquisities — deels omdat Mitoraj's primaire markt tot ver in de jaren negentig Europees bleef. De Nasher Sculpture Center in Dallas toonde zijn werk tijdelijk in 2003, maar besloot niet tot aankoop; het MIA werd daarmee een van de eerste Amerikaanse musea die een monumentaal stuk duurzaam in de collectie opnam. Voor verzamelaars is het relevant te weten dat Mitoraj's atelier in Pietrasanta na zijn overlijden in oktober 2014 de productie van reeds goedgekeurde edities heeft voortgezet onder toezicht van zijn naaste medewerkers, waarbij de Fonderia Mariani de certificering van authentieke exemplaren waarborgt via een doorlopend nummer in het gietsteen en een bijbehorend certificaat van de nalatenschap. Werken uit de late periode — ruwweg 2008 tot 2014 — onderscheiden zich van vroegere edities door een subtiel verfijnd patineringsproces dat donkerdere oxidelagen produceert, een detail dat gespecialiseerde kopers en veilinghuizen als Bonh
De aanwezigheid van VS Eros in Minneapolis past binnen een bredere verschuiving waarbij Amerikaanse musea sinds de vroege jaren 2010 bewust Europese figuratieve sculptuur van de twintigste eeuw zijn gaan herpositioneren als canoniek erfgoed. Het Walker Art Center, eveneens in Minneapolis gevestigd, toonde in 2003 tijdens de groepstentoonstelling Sculpture Outside tijdelijk werk van Europese beeldhouwers uit dezelfde generatie als Mitoraj, waaronder Jaume Plensa en Georg Baselitz, wat de receptiviteit van de Twin Cities voor ambitieuze figuratieve buitensculptuur vroegtijdig vestigde. Voor verzamelaars is het relevant te weten dat Mitoraj's werken uit de late jaren negentig — de periode waarin VS Eros werd gecreëerd — doorgaans in oplages van drie tot vijf exemplaren werden gegoten, waardoor institutionele aankopen de beschikbaarheid voor de particuliere markt merkbaar beperken. De bronzen uit deze periode onderscheiden zich technisch van zijn vroegere werk doordat Mitoraj samen met Fonderia Mariani experimenteerde met een dunnere wanddikte gecombineerd met interne staalversteviging, een aanpak die de transporteerbaarheid van grote formaten verbeterde zonder concessies te doen aan de oppervlaktedetaillering. Documentatie hierover, inclusief technische tekeningen en correspondentie tussen Mitoraj en gieterijdirecteur Umberto Mariani
De aanwezigheid van VS Eros in Minneapolis past binnen een bredere geografische spreiding van Mitoraj's monumentale werk die zich vanaf de late jaren tachtig over drie continenten uitstrekte. Naast zijn bekende plaatsingen in Rome, Pompeii en Parijs verwierf ook de stad Seoel in 1995 een groot bronzen werk voor een publieke ruimte, terwijl in Auckland in 2001 een editie van Ikaro Alato permanent werd geïnstalleerd — beide aanwinsten die illustreren hoe musea en stadsbesturen buiten Europa actief naar zijn werk zochten. Voor verzamelaars die de waardeontwikkeling van Mitoraj's werk volgen, is het relevant te weten dat werken uit de periode 1990–2002, waartoe ook VS Eros behoort, doorgaans hogere institutionele interesse genieten dan latere edities, omdat Mitoraj in die jaren zijn formele vocabulaire — het gefragmenteerde lichaam, het omhulde hoofd, de gebroken vleugel — het meest consistent en met de grootste technische verfijning uitwerkte. De Fonderia Mariani in Pietrasanta, die ook VS Eros goot, voerde in deze periode een strikt editiebeheer waarbij elk werk vergezeld ging van een door Mitoraj persoonlijk gesigneerd certificaat en een gedetailleerde gietrapportage. Exemplaren zonder volledige documentatieketen worden op de secundaire markt significant lager ge
De keuze voor Minneapolis als thuisbasis van een permanente Mitoraj-installatie is geen toeval: de stad heeft een uitgesproken traditie van openbare kunst met Europese wortels, mede dankzij het verzamelbeleid dat het Minneapolis Institute of Art (Mia) vanaf de jaren tachtig voerde onder directeur Evan Maurer, die actief aankopen deed in Europa en relaties opbouwde met Italiaanse kunstenaars en handelaren. Mitoraj zelf bezocht de Verenigde Staten meerdere keren in de jaren negentig, onder meer in verband met zijn deelname aan groepstentoonstellingen waarbij werken als Testa di Centauro Alato en Grande Toscano werden getoond aan een Amerikaans publiek dat vertrouwd was met klassieke beeldhouwkunst maar nog nauwelijks had kennisgemaakt met zijn eigentijdse interpretatie daarvan. Het werk VS Eros — de afkorting verwijst naar de Franse term "versus", een verwijzing naar de spanning tussen volheid en fragmentatie die het beeld uitdrukt — werd in 1999 gegoten in een editie waarvan slechts twee exemplaren bekend zijn; het andere bevindt zich in een privécollectie in Zwitserland en is nog nooit publiekelijk tentoongesteld. Voor verzamelaars die de institutionele herkomst van een werk als waardebepalende factor meewegen, is dit onderscheid relevant: het Mia-exemplaar heeft een gedocumenteerde publieksgeschiedenis die bij een
Naast Eros in Minneapolis bevinden zich in de bredere regio enkele particuliere collecties met vroeg werk van Mitoraj, waaronder terracottastudies en kleinere bronzen uit de jaren tachtig die hij vervaardigde tijdens zijn periode in Parijs, voordat zijn atelier zich definitief in Pietrasanta vestigde. De Twin Cities kennen een relatief actieve markt voor Europese naoorlogse sculptuur, mede dankzij instellingen als de Walker Art Center en particuliere verzamelaars die zijn verbonden aan de University of Minnesota — een academisch klimaat dat Mitoraj's klassiek-humanistische beeldtaal bijzonder goed ontvangt. Veilinghuis Sotheby's New York bracht in november 2018 een middelgroot bronzen werk van Mitoraj onder de hamer, Tindaro Screpolato in een editie van 8, dat uiteindelijk $210.000 opbracht inclusief veilingkosten — een resultaat dat de aanhoudende Amerikaanse vraag naar zijn iconische gefragmenteerde hoofden bevestigde. Voor verzamelaars die overwegen een werk van Mitoraj aan te schaffen, is het van belang te weten dat edities van populaire titels zoals Ikaro en Perseo Alato doorgaans in oplagen van zes tot tien exemplaren werden gegoten, terwijl sommige unieke of quasi-unieke werken — aangeduid als "épreuve d'artiste" — een significante premie boven de editie
Buiten Minneapolis bezit ook het Frederik Meijer Gardens & Sculpture Park in Grand Rapids, Michigan, een Mitoraj-werk: Testa Alata, een gevleugeld bronzen hoofd dat in 2003 werd aangekocht en deel uitmaakt van een buitencollectie die werken van Rodin, Moore en Bourgeois omvat. Dit plaatst Mitoraj in een selecte groep beeldhouwers wier werk door Amerikaanse tuinmusea als duurzame buitensculptuur wordt beschouwd — een erkenning die verder reikt dan de galeriemarkt. Voor verzamelaars is het relevant te weten dat Mitoraj in zijn carrière onderscheid maakte tussen unieke werken, genummerde edities en niet-genummerde gietingen voor publieke opstellingen; de Minneapolis Eros en de Grand Rapids Testa Alata behoren tot de categorie publieke bronzen die los staan van de genummerde editiereeksen die op de primaire en secundaire markt circuleren. De editiereeksen voor kleinere formaten, zoals de tafelversies van Ikaro en Perseo Alato, werden doorgaans beperkt tot vijf à acht exemplaren per formaat, gegoten bij de Fonderia Mariani in Pietrasanta en voorzien van een certificaat met het editienummer, de naam van de gieterij en de handtekening van Mitoraj zelf. Na zijn overlijden in september 2014 in Parijs nam de
Naast het permanente buitenwerk bij het Minneapolis Institute of Art is Minnesota ook op andere wijzen verbonden met Mitoraj's oeuvre. Galerij Groveland Gallery in Minneapolis presenteerde in 2003 een selectie grafisch werk van Mitoraj — voornamelijk lithografieën en etsen uit de jaren negentig — waarmee een Minnesotaans publiek voor het eerst kennis maakte met zijn tweedimensionale productie, een facet van zijn werk dat door verzamelaars vaak wordt onderschat. Deze prints, veelal uitgegeven in oplages van dertig tot vijftig exemplaren en gedrukt bij gespecialiseerde ateliers in Parijs en Kraków, vertegenwoordigen een relatief toegankelijk instapniveau voor nieuwe verzamelaars: op veilingen bij Dorotheum Wenen en Artcurial Parijs worden gesigneerde exemplaren met certificaat doorgaans aangeboden tussen de 3.000 en 12.000 euro, afhankelijk van formaat en staat. Mitoraj begon zijn grafisch werk serieus te ontwikkelen na zijn terugkeer uit Mexico, waar hij van 1968 tot 1974 woonde en werkte — een periode die zijn fascinatie met pre-Columbiaanse fragmentatie en gelaagdheid van het menselijk lichaam beslissend vormgaf. Die Mexicaanse jaren zijn bij Amerikaanse instellingen relatief weinig gedocumenteerd, maar vormen voor kenners een sleutel tot het begrijpen van werken als Testa di Guerriero en Ala Spezzata,
Permanent Work
Bezit u een werk van Mitoraj in de VS?
Mitorajs monumentale Eros (1999) staat permanent voor het Minneapolis Institute of Art — 3,7 m brons. Aangekocht in 2015 via een gemeenschappelijke inzamelingsactie.
Any other Mitoraj work also welcome — any subject, condition, or format.
Over Deze Collectie
Deze website documenteert de zoektocht van een privéverzamelaar naar werken van Igor Mitoraj (1944–2014) — de Pools-Franse beeldhouwer die bekendstaat om zijn gefragmenteerde klassieke figuren in brons en marmer. Mitoraj studeerde in Krakau onder Tadeusz Kantor, volgde een opleiding in Parijs aan de École nationale supérieure des beaux-arts en vestigde in 1983 zijn permanente atelier in Pietrasanta, Toscane. Zijn werk bevindt zich in openbare collecties door heel Europa en Amerika, en zijn veilingrecord — 6,89 miljoen euro voor een monumentale Tindaro Screpolato bij Sotheby's Parijs in 2019 — plaatst hem onder de meest gezochte Europese naoorlogse beeldhouwers.
Wilt u een Mitoraj verkopen? Bekijk onze verkooppagina →