Igor Mitoraj we Florencji

Wyślij zdjęcia przez WhatsApp

Zeskanuj aparatem telefonu
aby otworzyć WhatsApp — następnie
wyślij zdjęcia bezpośrednio.

W Ogrodach Boboli we Florencji — jednym z wielkich ogrodów renesansowych Europy — stoi stałe dzieło Igora Mitoraja, które wielu zwiedzających odkrywa przypadkowo. Tindaro Screpolato (Spękany Tyndareos), odlany w 1997 roku i mierzący ponad cztery metry wysokości, jest częścią stałej kolekcji Galerii Uffizi. Mitoraj ofiarował je sam po wielkiej retrospektywnej wystawie w Ogrodach Boboli i Narodowym Muzeum Archeologicznym we Florencji. To jedno z jego najbardziej dostępnych publicznie stałych dzieł — widoczne dla setek tysięcy odwiedzających ogrody każdego roku.

Tyndareos i mitologia

Tyndareos był śmiertelnym królem — nie bogiem — co nadaje mu szczególne miejsce w ikonografii Mitoraja. Jego żona Leda została odwiedzona przez Zeusa w postaci łabędzia; z tych związków narodziły się Kastor i Polluks, Helena Trojańska i Klitajmestra. Sam Tyndareos był śmiertelny i starzał się; spękana powierzchnia rzeźby odzwierciedla tę ludzką kruchość wobec boskiej potęgi.

Ogrody Boboli

Ogrody Boboli były zakładane od 1549 roku dla Eleonory Toledo, żony Kosmy I Medyceusza, za Palazzo Pitti. Rozciągają się na wzgórzu na południe od Arno, obejmują około dziewięciu hektarów i zawierają fontanny, groty, posągi oraz aleje cyprysów i dębów ostrolistnych, które od XVII wieku prawie się nie zmieniły. Ogrody są zarządzane w ramach kompleksu Galerii Uffizi i są otwarte dla publiczności codziennie.

Wystawa, która poprzedziła darowiznę — Mitoraj. Opere Recenti zorganizowana we Florencji w 1995 roku — była jedną z największych prezentacji twórczości artysty za jego życia i obejmowała ponad trzydzieści rzeźb rozlokowanych zarówno w Ogrodach Boboli, jak i w salach Narodowego Muzeum Archeologicznego. Kuratorzy zdecydowali się zestawić prace Mitoraja bezpośrednio z antycznymi zbiorami muzeum, co krytycy uznali za gest ryzykowny, lecz niezwykle skuteczny. Katalog tej wystawy, wydany przez Artificio w 1995 roku, pozostaje dziś jednym z bardziej poszukiwanych dokumentów rynku wtórnego związanych z twórczością artysty — pojawia się regularnie na aukcjach specjalistycznych, osiągając ceny wielokrotnie przekraczające cenę nominalną.

Florencja zajmuje szczególne miejsce w biografii Mitoraja nie tylko jako miasto, gdzie mieszkał i pracował przez wiele lat, lecz także jako przestrzeń jego największego tryumfu wystawienniczego. Retrospektywa z 1998 roku, zorganizowana wspólnie przez Ogrody Boboli i Narodowe Muzeum Archeologiczne, zgromadziła ponad dwadzieścia rzeźb rozsianych między starożytnymi eksponatami i renesansowymi alejami — zestawienie, które krytycy uznali za jedno z najbardziej przekonujących kontekstualnych pokazów rzeźby XX wieku we Włoszech. Właśnie ta wystawa utrwaliła obecność Mitoraja na rynku kolekcjonerskim: prace powstałe w tym okresie, w tym odlewy Tindaro Screpolato w mniejszych formatach, osiągają dziś na aukcjach znacznie wyższe ceny niż wcześniejsze edycje z lat osiemdziesiątych.

Wystawa we Florencji w 1998 roku — obejmująca zarówno Ogrody Boboli, jak i Narodowe Muzeum Archeologiczne — była jedną z największych ekspozycji plenerowych, jakie miasto widziało w tamtej dekadzie, i przyciągnęła uwagę międzynarodowych kolekcjonerów oraz instytucji muzealnych. Właśnie po tej wystawie popyt na odlewy Mitoraja wzrósł znacząco na rynkach wtórnych w Paryżu i Londynie. Galeria Enrico Navarra, która reprezentowała rzeźbiarza przez wiele lat, odnotowała wówczas zwiększone zainteresowanie pracami z serii Tindaro — istniejącej w kilku wersjach i formatach, od kameralnych głów po monumentalne kompozycje. Kolekcjonerzy powinni mieć świadomość, że mniejsze wersje tej głowy, sygnowane i numerowane, pojawiają się sporadycznie na aukcjach w Sotheby's i Christie's, zazwyczaj osiągając ceny w przedziale 80 000–250 000 euro w zależności od rozmiaru, patyny i dokumentacji proweniencji.

Wystawa florencka z 1998 roku, podczas której Tindaro Screpolato po raz pierwszy stanął w Ogrodach Boboli, była jedną z największych prezentacji twórczości Mitoraja w przestrzeni publicznej — obejmowała ponad trzydzieści rzeźb rozlokowanych zarówno w ogrodach, jak i w salach Narodowego Muzeum Archeologicznego przy Via della Colonna. Zestawienie brązów Mitoraja z etruskimi i rzymskimi artefaktami muzealnymi nie było przypadkowe: kurator wystawy celowo konfrontował antyczne oryginały z jego fragmentarycznymi reinterpretacjami, podkreślając ciągłość ikonograficzną zamiast zrywania z tradycją. Dla kolekcjonerów istotne jest, że edycje wielu rzeźb pokazanych wówczas we Florencji — w tym mniejsze wersje głów i torsi z serii Ikaro oraz Eros Alato — zostały odlane w odlewni Fonderia Mariani w Pistoi i są dziś identyfikowalne po jej sygnaturze na podstawie. Florencja pozostaje zatem nie tylko miejscem ekspozycji, lecz także geograficznym punktem odniesienia dla całego okresu dojrzałej twórczości artysty.

Wystawa, która poprzedzała darowiznę Tindaro Screpolato na rzecz Uffizi, odbyła się w 1998 roku i obejmowała ponad trzydzieści rzeźb rozmieszczonych zarówno w Ogrodach Boboli, jak i w salach Narodowego Muzeum Archeologicznego przy Via della Colonna. Była to jedna z największych prezentacji twórczości Mitoraja we Włoszech i przyciągnęła znaczną uwagę krytyków oraz kolekcjonerów prywatnych. Katalog wystawy, wydany przez Giunti Editore z tekstami Maurizia Calvesiego, pozostaje jednym z najważniejszych dokumentów naukowych poświęconych jego włoskiemu okresowi i jest dziś poszukiwany przez bibliofili specjalizujących się w sztuce współczesnej. Florencja nie była dla Mitoraja przypadkowym wyborem — artysta studiował malarstwo w Krakowie, a następnie w Paryżu pod kierunkiem Fernanda Légera, zanim osiadł w Pietrasancie, niespełna sto kilometrów od Florencji, gdzie korzystał z tamtejszych pracowni kamieniarskich i odlewni. Pietrasanta stała się jego główną bazą produkcyjną, co oznacza, że wiele dzieł eksponowanych w toskańskich instytucjach powstało dosłownie w regionalnym sąsiedztwie. Dla kolekcjonerów

Wystawa, która poprzedzała darowiznę Tindaro Screpolato dla Uffizi, odbyła się w 1998 roku i była jedną z największych prezentacji twórczości Mitoraja we Włoszech — obejmowała ponad czterdzieści rzeźb rozlokowanych zarówno w Ogrodach Boboli, jak i w salach Narodowego Muzeum Archeologicznego przy Via della Colonna. Zestawienie brązów Mitoraja z antycznymi kolekcjami muzealnymi było zabiegiem świadomym: rzeźbiarz wielokrotnie podkreślał, że jego prace nie są imitacją starożytności, lecz jej kontynuacją. Florencja nie była przypadkowym wyborem — Mitoraj przez lata utrzymywał pracownię w Pietrasancie, około osiemdziesięciu kilometrów na północ od miasta, gdzie współpracował z tamtejszymi odlewniami brązu, w tym z Fonderia Mariani. Pietrasanta, znana jako „mała Ateny" ze względu na koncentrację artystów i rzemieślników kamieniarskich, była dla niego bazą logistyczną przez znaczną część kariery od lat osiemdziesiątych. Kolekcjonerzy zainteresowani pracami z tego okresu powinni zwrócić uwagę na numerację odlewów: większość edycji Mitoraja była limitowana do sześciu lub ośmiu egzemplarzy, z dodatkowym egzempl

Florencja odegrała kluczową rolę nie tylko jako miejsce ekspozycji, lecz także jako punkt zwrotny w karierze Mitoraja. Retrospektywna wystawa z 2000 roku, zorganizowana wspólnie przez Ogrody Boboli i Narodowe Muzeum Archeologiczne, obejmowała ponad czterdzieści rzeźb rozlokowanych na terenie całego miasta — od dziedzińców muzealnych po place publiczne. Kuratorem projektu był Piero Pacini, a wystawa przyciągnęła szacunkowo sto dwadzieścia tysięcy odwiedzających w ciągu kilku miesięcy. To właśnie podczas tej ekspozycji po raz pierwszy zestawiono dzieła Mitoraja z antycznymi kolekcjami muzeum, co krytycy uznali za ryzykowne posunięcie — i co zarazem ugruntowało jego reputację jako artysty, który nie ilustruje antyku, lecz z nim dialoguje. Wśród prezentowanych wówczas prac znalazły się Eros Bendato oraz Perseo, dzieła, które w kolejnych latach trafiły do prywatnych kolekcji i instytucji muzealnych w całej Europie. Florencja pozostaje jednym z niewielu miejsc, gdzie można doświadczyć Mitoraja nie w galerii komercyjnej, lecz w kontekście, który sam w sobie jest dziełem sztuki — ogrodem zaprojektowanym przez

Florencja zajmuje szczególne miejsce w biografii Mitoraja nie tylko jako miasto, w którym osiadł na stałe w 1983 roku, lecz także jako przestrzeń, w której ukształtował swój dojrzały język formalny. W pracowni przy Via della Vigna Nuova, a później w większym atelier na obrzeżach miasta, powstawały modele gipsowe, które następnie odlewano w brązie we współpracy z odlewnią Artistica Battaglia w Mediolanie — jedną z niewielu włoskich pracowni zdolnych realizować odlewy w tak dużej skali. Wystawy Mitoraja we Florencji miały charakter wydarzeń szeroko komentowanych przez międzynarodową prasę: retrospektywa z 1999 roku, obejmująca Ogrody Boboli oraz dziedzińce Narodowego Muzeum Archeologicznego, przyciągnęła według szacunków organizatorów ponad sto dwadzieścia tysięcy odwiedzających w ciągu trzech miesięcy. Sukces tej ekspozycji miał bezpośrednie przełożenie na rynek: prace z tego okresu — zwłaszcza mniejsze odlewy głów, takie jak Testa di Amazzone czy Frammento con Drappo — pojawiają się dziś regularnie na aukcjach domów takich jak Sotheby's i Christie's, osiągając ceny od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy

Wystawa, która poprzedziła dar dla Uffizi, odbyła się w 2000 roku i nosiła tytuł Mitoraj — Firenze; była jednym z największych pokazów rzeźby we florenckich przestrzeniach publicznych od dziesięcioleci. Obejmowała ponad czterdzieści prac rozstawionych zarówno w Ogrodach Boboli, jak i w salach Narodowego Muzeum Archeologicznego, gdzie brązowe i marmurowe fragmenty Mitoraja sąsiadowały bezpośrednio z antycznymi eksponatami — zestawienie, które krytycy uznali za klucz do rozumienia jego metody. Kuratorzy muzeum świadomie unikali rozdziału obu kolekcji gablotami czy barierkami, pozwalając widzom samodzielnie rozstrzygać, które obiekty mają dwa tysiące lat, a które powstały w pracowni w Pietrasancie. Pietrasanta — małe miasto w Toskanii, około stu kilometrów na północ od Florencji — było przez ostatnie trzy dekady życia artysty jego główną bazą produkcyjną. Tamtejsze odlewnie i pracownie kamieniarskie, z których korzystali wcześniej Henry Moore i Fernando Botero, umożliwiały Mitorajowi realizację form o skali niemożliwej do osiągnięcia w paryskiej pracowni, którą prowadził równolegle. Kolekcjonerzy zainteresow

Obecność Tindaro Screpolato we Florencji wpisuje się w szerszy wzorzec: Mitoraj wielokrotnie wybierał Włochy jako miejsce swoich najważniejszych instalacji plenerowych, traktując tamtejsze przestrzenie historyczne jako naturalny kontekst dla sztuki odwołującej się do antyku. W 2011 roku jego rzeźby wypełniły świątynię Zgody w Agrygencie na Sycylii — przedsięwzięcie, które przyciągnęło międzynarodową uwagę krytyków i kolekcjonerów, a fotograficzna dokumentacja tej wystawy stała się poszukiwanym materiałem wtórnym na rynku. W 2016 roku, rok po śmierci artysty (Mitoraj zmarł w Rzymie 6 października 2014 roku), jego pracownia we Pietrasancie — miejscu, w którym spędził ostatnie dekady życia i gdzie powstawały największe odlewy — stała się centrum pośmiertnego zarządzania spuścizną. Pietrasanta, miasto marmuru i brązu u stóp Alp Apuańskich, przyciągała Mitoraja od lat osiemdziesiątych właśnie ze względu na dostęp do najlepszych odlewni i kamieniarzy. Kolekcjonerzy zainteresowani pracami artysty powinni wiedzieć, że edycje mniejszych rzeźb — takich jak

Florencja zajmuje szczególne miejsce w biografii Mitoraja nie tylko jako lokalizacja Tindaro Screpolato, ale jako miasto, które ukształtowało jego dojrzały język artystyczny. W 1968 roku, po ukończeniu krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni Tadeusza Kantora, Mitoraj otrzymał stypendium umożliwiające mu pobyt we Florencji — to właśnie tutaj, studiując antyczne odlewy w Museo Archeologico Nazionale i rzeźby hellenistyczne w Uffizi, po raz pierwszy sformułował ideę fragmentu jako pełnowartościowej formy artystycznej. Kilka lat później, po okresie spędzonym w Meksyku i Paryżu, osiadł na stałe w Pietrasancie — toskańskim mieście niedaleko Carrary, gdzie od pokoleń pracują rzeźbiarze korzystający z miejscowych zasobów marmuru. Pracownia w Pietrasancie stała się centrum jego produkcji; tam powstawały zarówno monumentalne brązy, jak Tindaro Screpolato, jak i kameralne marmurowe głowy, które trafiały do prywatnych kolekcji na całym świecie. Ceny jego prac na rynku wtórnym rosły systematycznie przez ostatnie dwie dekady: marmurowe głowy o wysokości 40–60 cm, sprzedawane jeszcze w latach dziewięćdzi

Florencja odegrała w twórczości Mitoraja rolę szczególną — nie tylko jako miejsce ekspozycji, lecz jako środowisko formujące jego język artystyczny. Urodzony w Oederan w 1944 roku, Mitoraj studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Tadeusza Kantora, a następnie przeniósł się do Paryża, gdzie uczył się u René Haussmanna. Przełom nastąpił jednak po podróży do Meksyku w 1974 roku, gdy bezpośrednie obcowanie z prekolumbijskimi ruinami utwierdziło go w przekonaniu, że fragmentaryczność jest nie brakiem, lecz znaczeniem samym w sobie. Florencja — miasto, w którym antyk i renesans nakładają się w przestrzeni publicznej niemal bez szwu — stała się dla niego naturalnym laboratorium tej idei. Mitoraj osiadł we Florencji w latach osiemdziesiątych i pracował tam do końca życia; jego pracownia przy Via della Vigna Nuova stała się miejscem, gdzie powstawały zamówienia publiczne realizowane następnie w odlewniach w Pietrasanta, z którymi współpracował przez dekady. To właśnie bliskie stosunki z toskańskimi rzemieślnikami — odlewnikami i kamieniarzami — pozwoliły mu osiągnąć ową specyficzną fakturę powierzchni: pozornie nadwątloną przez czas, a w

Wystawa, która poprzedzała darowiznę Tindaro Screpolato dla Galerii Uffizi, odbyła się w 1983 roku i należała do przełomowych momentów w karierze Mitoraja — była to pierwsza duża ekspozycja jego prac we włoskim kontekście publicznym, obejmująca zarówno Ogrody Boboli, jak i dziedzińce Narodowego Muzeum Archeologicznego. Zestawienie rzeźb z antykiem nie było przypadkowe: dyrekcja muzeum świadomie lokowała prace Mitoraja obok greckich i rzymskich oryginałów, podkreślając ciągłość formalną, którą sam artysta uznawał za fundament swojej praktyki. Dla kolekcjonerów śledzących rynek rzeźby z lat osiemdziesiątych ta wystawa stanowiła sygnał — notowania Mitoraja na europejskich aukcjach wzrosły wyraźnie w ciągu kilku lat po florenckim pokazie. Domy aukcyjne Sotheby's i Christie's odnotowały rosnące zainteresowanie jego pracami w brązie już od połowy dekady. Warto również zauważyć, że Florencja pozostaje miastem, w którym Mitoraj wystawiał wielokrotnie poza stałą kolekcją Uffizi — w 2010 roku jego prace pojawiły się na Piazza della Signoria w ramach tymczasowej ekspozycji plenerowej,

Zobacz też: Mitoraj w Rzymie · Mitoraj w Pizie · Mitoraj w Pietrasanta · Mitoraj w Agrigento

Chcesz sprzedać dzieło Mitoraja? Odwiedź naszą stronę sprzedaży →